Wat is uitstelgedrag?
Uitstelgedrag betekent dat je een taak bewust voor je uitschuift, terwijl je weet dat je die eigenlijk moet doen. Je kiest bijvoorbeeld voor TikTok, gamen of iets anders wat op dat moment leuker is, ook al kan dat later voor tijdnood of stress zorgen.
Een ander woord voor uitstelgedrag is procrastinatie. Het wordt vaak gezien als luiheid of een gebrek aan discipline, maar er zit meestal meer achter.
Waarom stellen we het leren uit?
We stellen taken vaak uit als ze saai, moeilijk of stressvol voelen. Iets doen waar je wél zin in hebt, geeft op dat moment een fijner gevoel. Even scrollen zorgt direct voor ontspanning, terwijl je bij die lastige wiskundeopgaven misschien vooral wordt geconfronteerd met wat je nog niet begrijpt.
Het probleem is dat de taak gewoon blijft liggen. Je voelt je even beter, maar je toekomstige zelf krijgt hetzelfde werk terug met minder tijd om het te doen. Daarom helpt het niet altijd om tegen jezelf te zeggen dat je ‘gewoon moet beginnen’. Je kunt de stap om te beginnen beter zo klein en makkelijk mogelijk maken.
Uitstelgedrag aanpakken: 5 manieren om minder uit te stellen
Het aanpakken van uitstelgedrag hoeft niet ingewikkeld te zijn. Vaak maken kleine veranderingen al een groot verschil. Met de onderstaande tips wordt beginnen makkelijker, houd je meer overzicht en voorkom je dat schoolwerk zich opstapelt tot vlak voor een toets of examen.
1. Maak ‘leren’ kleiner
Als er in je planning alleen ‘wiskunde leren’ staat, moet je op het moment zelf nog bedenken wat je precies gaat doen. Maak er daarom een concrete taak van, zoals: ‘vijf opgaven over exponentiële verbanden maken en nakijken’. Voor geschiedenis kun je bijvoorbeeld één tijdvak herhalen in plaats van een heel hoofdstuk op je planning te zetten.
Vooral richting de examens helpt dit, omdat ‘leren voor zes examens’ nogal overweldigend klinkt. Wanneer je de examenstof opdeelt in kleine taken, zie je beter wat je vandaag kunt doen en voelt beginnen minder zwaar.
2. Houd je planning haalbaar
Een planning waarop je iedere middag na school drie uur geconcentreerd leert, ziet er misschien goed uit, maar de kans is groot dat je die niet lang volhoudt. Je hebt tenslotte ook sport, werk, vrienden en dagen waarop je na zeven uur les gewoon weinig energie over hebt. Een goede planning houdt daar rekening mee.
Plan daarom niet alleen wanneer je gaat leren, maar ook wat je wilt doen. ‘Van 16.00 tot 17.00 uur leren’ is vaag, terwijl ‘vijf examenopgaven maken en mijn fouten nakijken’ duidelijk maakt wat je gaat doen en wanneer je klaar bent. Je planning hoeft niet perfect te zijn; hij moet vooral werken op een normale dinsdagmiddag.
3. Maak afleiding minder makkelijk
Je telefoon naast je leggen en besluiten dat je er een uur niet naar gaat kijken, werkt vaak totdat het scherm één keer oplicht. Voor je het weet zit je hondenfilmpjes door te sturen naar je vrienden.
Maak het jezelf daarom makkelijker door je telefoon buiten bereik te leggen en meldingen tijdelijk uit te zetten. Vind je lang achter elkaar leren lastig? Dan kun je ook in kortere blokken werken. Bij de Pomodorotechniek werk je bijvoorbeeld 25 minuten geconcentreerd en neem je daarna een korte pauze. Het idee dat je maar 25 minuten hoeft te focussen, voelt vaak een stuk beter dan denken dat je nog de hele avond moet leren.
4. Wacht niet op motivatie
Misschien ken je het wel: je besluit om 19.00 uur te beginnen, maar om 19.06 uur voelt 19.30 uur ineens als een veel beter moment. Voor je het weet is het 22.00 uur en schuif je alles door naar morgen, omdat je dan natuurlijk wél gemotiveerd gaat zijn.
Alleen verschijnt motivatie niet altijd voordat je begint. Soms ontstaat die juist terwijl je bezig bent en merkt dat een opdracht eigenlijk best meevalt. Spreek daarom met jezelf af dat je eerst tien minuten werkt of een paar opgaven maakt. Dat voelt een stuk kleiner dan ‘de hele avond leren’. Als je eenmaal bezig bent, is doorgaan vaak makkelijker.
5. Leer vooral wat je nog niet kunt
Vlak voor de examens denk je misschien dat je alles opnieuw moet leren, terwijl dat meestal niet nodig is. Sommige onderwerpen beheers je al prima en andere onderdelen vragen nog wat extra aandacht. Als je eerst ontdekt waar je moeite mee hebt, kun je je tijd veel slimmer gebruiken.
Maak daarom examenopgaven en kijk vooral naar de fouten die je maakt. Met een examenbundel kun je per onderwerp met echte examenopgaven oefenen. Via Mijn Examenbundel kun je online oefenen en je voortgang bekijken. Zo krijg je een beter beeld van waar je nog mee aan de slag wilt en hoef je niet onnodig je hele boek opnieuw door te werken.
Hoe pak je uitstelgedrag vandaag aan?
Je hoeft echt niet vanaf morgen iemand te worden die iedere middag vrijwillig uren aan een bureau zit. Iedereen stelt weleens iets uit en soms is je telefoon nu eenmaal aantrekkelijker dan een hoofdstuk scheikunde. Het belangrijkste is dat je voorkomt dat je uiteindelijk alles op het laatste moment moet doen.
Kies daarom één kleine taak die je vandaag kunt afronden en begin daarmee. Vijf opgaven maken of twintig minuten leren klinkt misschien niet spectaculair, maar je hebt er uiteindelijk meer aan dan een uur nadenken over wanneer je gaat beginnen. En nu niet eerst nog ‘heel even’ TikTok openen natuurlijk.
Veelgestelde vragen over uitstelgedrag
Wat is uitstelgedrag?
Uitstelgedrag (procrastinatie) betekent dat je een taak bewust uitstelt, terwijl je weet dat je die wel echt moet doen. Bij leren kan dit betekenen dat je kiest voor bijvoorbeeld social media, gamen of andere afleidingen, terwijl je eigenlijk met je schoolwerk aan de slag wilt.
Waar komt uitstelgedrag vandaan?
Uitstelgedrag ontstaat vaak wanneer een taak moeilijk, saai of stressvol aanvoelt. Activiteiten die direct ontspanning of plezier opleveren voelen op dat moment aantrekkelijker, waardoor je het leren voor je uitschuift.
Wat zijn veelvoorkomende oorzaken van uitstelgedrag?
Veelvoorkomende oorzaken van uitstelgedrag zijn een gebrek aan overzicht, angst om fouten te maken, perfectionisme, een te grote taak of afleiding door bijvoorbeeld je telefoon. Ook vermoeidheid en stress kunnen ervoor zorgen dat je minder snel begint.
Hoe kun je uitstelgedrag aanpakken?
Je kunt uitstelgedrag aanpakken door grote taken op te delen in kleine, concrete stappen. Daarnaast helpt het om een haalbare planning te maken, afleidingen te beperken en direct te beginnen met een klein onderdeel van de taak in plaats van te wachten op motivatie.
Helpt de Pomodorotechniek tegen uitstelgedrag?
Ja, de Pomodorotechniek kan helpen bij uitstelgedrag. Hierbij werk je 25 minuten geconcentreerd aan een taak, gevolgd door een korte pauze. Doordat je maar een korte periode hoeft te focussen, wordt beginnen vaak makkelijker.
Hoe voorkom je uitstelgedrag tijdens het leren?
Je voorkomt uitstelgedrag tijdens het leren door duidelijke leerdoelen te stellen, afleidingen weg te nemen en je te richten op kleine, haalbare taken. Door regelmatig te oefenen en een realistische planning te maken, wordt het makkelijker om op tijd te beginnen.
